TOY ΑΝΔΡΕΑ ΜΑΥΡΑΤΣΑ*
Διερωτώμαι πολλές φορές εάν στην κουλτούρα μας έχει εμπεδωθεί η αντίληψη πως κάθε νέα μεταρρύθμιση οφείλει να είναι ακόμη πιο αναξιοκρατική από την προηγούμενη. Σαν να έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ την αδικία και την εύνοια των λίγων, που αρχίσαμε να τη θεωρούμε φυσιολογική.
Η επικινδυνότητα της ασάφειας των 20 κριτηρίων
Από την πρώτη στιγμή που το Υπουργείο Παιδείας παρουσίασε το Σχέδιο Αξιολόγησης των Εκπαιδευτικών, στις συναντήσεις μας ως ΟΕΛΜΕΚ με την ίδια την Υπουργό, εκτός των υπόλοιπων αναξιοκρατικών προνοιών, εντοπίσαμε ακόμη μια μεγάλη ασάφεια και σε όλες τις συναντήσεις ήμουν πάντοτε ιδιαίτερα έντονος στο ότι, τα είκοσι κριτήρια αξιολόγησης που προβλέπονται στους τέσσερις τομείς αξιολόγησης ήταν αόριστα, υποκειμενικά και καθόλου μετρήσιμα. Πρόκειται για ένα σημείο που περνά σχεδόν απαρατήρητο από όλους αλλά κρύβει τον μεγαλύτερο κίνδυνο αναξιοκρατίας, αφού η βάση της αξιολόγησης θα στηρίζεται στα 20 αυτά κριτήρια.
Κριτήρια που θα βαθμολογούντα από 0-10, το κάθε ένα, για τα οποία ούτε ο εκπαιδευτικός μπορεί να γνωρίζει πώς θα κριθεί, ούτε ο αξιολογητής θα έχει ξεκάθαρο πλαίσιο για να αποδώσει δίκαιη βαθμολογία. Η ίδια η Υπουργός, έμμεσα παραδέχτηκε την ασάφεια και την υποκειμενικότητα τους και υποσχέθηκε ότι θα γίνει προσπάθεια να γίνουν πιο σαφή, ακριβή και μετρήσιμα, ώστε να διασφαλιστεί η αντικειμενικότητα τους. Ωστόσο, παρά τις διαβεβαιώσεις, κάτι τέτοιο δεν έγινε μέχρι σήμερα, ενώ την ίδια ώρα το νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή.
Επιτροπή Παρακολούθησης με πλειοψηφία ανώτερων λειτουργών του ΥΠΑΝ
Το παράδοξο που μας ειπώθηκε στο τέλος ήταν ότι, αφού πρώτα ψηφιστεί το νομοσχέδιο από τη Βουλή, ακολούθως, τα κριτήρια θα παραπεμφθούν στην Επιτροπή Παρακολούθησης για να διαμορφωθούν, ούτως ώστε να γίνουν αντικειμενικά και μετρήσιμα. Ας σημειωθεί ότι η Επιτροπή Παρακολούθησης, αποτελείται από οκτώ μέλη, εκ των οποίων πέντε θα είναι ανώτεροι λειτουργοί του Υπουργείου Παιδείας και μόλις τρεις εκπρόσωποι των Εκπαιδευτικών Οργανώσεων. Είναι, επομένως, σαφές ποιος θα έχει τον τελευταίο λόγο και ποιος θα περιοριστεί απλώς σε ρόλο διακοσμητικό.
Απορώ πραγματικά ποιος συνδικαλιστής θα δεχόταν μια τέτοια πρόταση, χωρίς να γνωρίζουν οι εκπαιδευτικοί τα ακριβή κριτήρια βάσει των οποίων θα αξιολογούνται. Πώς μπορούμε να συναινέσουμε σε ένα τέτοιο σχέδιο όταν το θεμέλιό του είναι άγνωστο; Πώς μπορεί ένας εκπαιδευτικός να κριθεί δίκαια με βάση τους όρους που δεν έχουν ακόμα καθοριστεί;
Η κρίση του αξιολογητή βάσει «άλλων παραμέτρων».
Σε μία τέτοια περίπτωση η κρίση του κάθε αξιολογητή δεν θα βασίζεται σε αντικειμενικά δεδομένα αλλά σε προσωπικές εκτιμήσεις και υποκειμενικές εντυπώσεις. Επομένως η διαδικασία της αξιολόγησης θα μπορεί εύκολα να επηρεαστεί από εξωγενείς παράγοντες, όπως πρόσβαση στο σύστημα, προσωπικές σχέσεις, γνωριμίες, συμπάθειες ή ακόμα και αντιπάθειες. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, ο αξιολογητής θα έχει τη δυνατότητα είτε συνειδητά είτε ασυνείδητα να ευνοήσει ή να υποβιβάσει κάποιον εκπαιδευτικό όχι βάσει της πραγματικής του αξίας αλλά βάσει «άλλων παραμέτρων».
Οι πολιτικοί ξαφνικά νοιάστηκαν για την κοινωνία
Κι όμως, σε αυτό το στάδιο, ακούγεται από πολλές πλευρές, πολιτικούς, βουλευτές, δημοσιογράφους, ότι «η κοινωνία ζητά αλλαγή στο σχέδιο αξιολόγησης». Οι συζητήσεις όμως περιορίζονται σε γενικόλογες αναφορές, χωρίς να γίνεται καμία ουσιαστική αναφορά στο τι ακριβώς προβλέπει το σχέδιο. Και αυτό οφείλεται στο ότι κανένας δεν έχει μελετήσει σε βάθος το περιεχόμενο και τις πρόνοιες του. Και είναι ιδιαίτερα αστείο όταν οι πολιτικοί, χωρίς να έχουν μελετήσει ούτε στοιχειωδώς το συγκεκριμένο Σχέδιο, να επικαλούνται την κοινωνία αλά καρτ, την ίδια στιγμή που η κοινωνία τους απαξιώνει καθημερινά, όλο και περισσότερο.
Αυτό που παρέλειψαν όμως να πουν στην κοινωνία είναι ότι, το προτεινόμενο σχέδιο θα είναι πιο αναξιοκρατικό από το υφιστάμενο και ότι για ακόμη μία φορά, θα ευνοούνται οι λίγοι και εκλεκτοί. Η ευθύνη όσων διαμορφώνουν την κοινή γνώμη είναι μεγάλη και οφείλουν να ενημερώνονται πριν τοποθετούνται, γιατί αλλιώς συμβάλλουν άθελα τους ή μη, στην παραπληροφόρηση και στην απαξίωση του ίδιου του δημόσιου σχολείου. Σαν να μην είμαστε εμείς, οι εκπαιδευτικοί, μέρος αυτής της κοινωνίας. Σαν να ξεχνούν ότι εμείς πρώτοι ζητήσαμε εδώ και χρόνια να αλλάξει το υφιστάμενο, αναχρονιστικό και μη αξιοκρατικό σύστημα αξιολόγησης. Το ζητήσαμε, όμως, όχι για να αντικατασταθεί από ένα νέο που θα είναι ακόμη πιο αναξιοκρατικό.
Η κοινωνία κατάλαβε ότι περί αναξιοκρατίας πρόκειται;
Αν πράγματι η κοινωνία επιθυμεί ένα δίκαιο και αξιόπιστο σύστημα αξιολόγησης, τότε πρέπει να γνωρίζει την αλήθεια: χωρίς σαφή, αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια, καμία αξιολόγηση δεν μπορεί να είναι δίκαιη. Το να ψηφιστεί ένα νομοσχέδιο χωρίς αυτά τα δεδομένα είναι σαν να ζητούμε από έναν μαθητή να δώσει εξετάσεις και η ύλη που θα εξεταστεί να είναι αόριστη.
Η ουσία, λοιπόν, δεν είναι αν θέλουμε ή όχι την αξιολόγηση. Την θέλουμε. Θέλουμε ένα σύστημα που θα ενισχύει τον εκπαιδευτικό, θα προάγει τη διδασκαλία και θα στηρίζει το σχολείο. Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνει μέσα από αδιαφάνεια, υποκειμενικότητα και πρόχειρες διαδικασίες. Γιατί το τίμημα, στο τέλος, δεν θα το πληρώσουν μόνο οι εκπαιδευτικοί, αλλά η ίδια η ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης.
Τέλος, εκφράζω τις ειλικρινείς μου ευχές για ταχεία και πλήρη ανάρρωση της Υπουργού Παιδείας. Παράλληλα, την καλώ, έστω και σε αυτό το στάδιο, να δώσει τις απαραίτητες οδηγίες, ώστε πέραν των ουσιαστικών διαφωνιών που έχει η Οργάνωση μας σε σχέση με συγκεκριμένες πρόνοιες του Σχεδίου, οι οποίες πρέπει επίσης να διορθωθούν, να αναθεωρηθούν και τα κριτήρια της αριθμητικής αξιολόγησης, με τρόπο που να διασφαλίζουν την αντικειμενικότητα και τη μετρησιμότητα τους στο πλαίσιο της συνολικής διαδικασίας.
Με δεδομένη την πεποίθηση ότι το προτεινόμενο σχέδιο όχι μόνο δεν πρόκειται να εφαρμοστεί με διαφάνεια και αξιοκρατία, αλλά και ότι κινδυνεύει να παραμείνει για πολλά χρόνια, ευνοώντας ελάχιστους σε βάρος του συνόλου, απευθύνουμε κάλεσμα σε όλες και όλους τους συναδέλφους να στηρίξουν τη στάση εργασίας που έχει προκηρύξει η Οργάνωση μας και να υψώσουν φωνή αντίδρασης απέναντι σε μια μεταρρύθμιση που ουσιαστικά αποδομεί το εκπαιδευτικό μας σύστημα.
*Αντιπρόεδρος ΟΕΛΜΕΚ
Πηγή: paideia news
ΣΧΟΛΙΑ